Wieści gminne · Media o gminie · Kurier · Wydawnictwa · Sadownictwo · OSP · Firmy · Instytucje · Kultura · Sport · Komunikacja · Sołectwa · Parafie · HOGSz · Linki · Tapety · Księga gości · Forum · O stronie

Dziennik Ustaw
Monitor Polski

Historia

      Legenda

  Zbój ów zwał się Szydło i był hersztem bandy napadającej na przejeżdżające karawany kupców i innych podróżnych. Prowadzący przez tutejsze lasy trakt uchodził za niebezpieczny przez owego zbója właśnie. Rabował on wiezione przez podróżnych kosztowności, które następnie ukrywał w miejscowych jaskiniach. Aż pewnego razu banda Szydły napadła na orszak królewski i wywiązała się walka pomiędzy zbójami i wojami króla. Władca klęknął na pobliskim wzgórzu i począł się modlić. Obiecał, że gdy Bóg da zwycięstwo, w miejscu gdzie klęczy wybuduje kościół. Tak też się stało. Zbójów wybito a schwytany Szydło wskazał jaskinię gdzie ukrywał zrabowane skarby. Król nakazał za owe kosztowności wybudować kościół i założyć osadę, którą od imienia zbója Szydłowem nazwano.

      Historia

  Pierwsza pisemna wzmianka o Szydłowie pochodzi z 1191 r. Jest to informacja o powinności mieszkańców książęcego Szydłowa do dziesięciny na rzecz kolegiaty sandomierskiej. Jan Długosz wzmiankuje o Szydłowie w kontekście najazdu Tatarów: w 1241 r. wojska małopolskie stoczyły bitwę z Tatarami "we wsi Chmielnik pod miasteczkiem Szydłów". 1 lipca 1329 r. Władysław Łokietek sprzedaje mieszczaninowi krakowskiemu Zammeloniemu wójtostwo w Szydłowie lokowane na prawie średzkim. Oznacza to, iż Szydłów już wtedy posiadał prawa miejskie. W połowie XIV wieku król Kazimierz Wielki otacza miasto murami obronnymi, rezydencję królewską przekształca w warowny zamek i wznosi okazały kościół. Tym samym miasto staje się jedną z warowni strzegących Małopolski. Dostać się można do miasta jedną z trzech pobudowanych bram: Krakowską, Opatowską i Wodną. Gospodarczemu ożywieniu miasta sprzyjała częsta obecność dworu królewskiego oraz fakt, iż stał się on siedzibą starostwa niegrodowego.


Panorama Szydłowa od strony południowo-zachodniej.
Rycina z czasopisma "Kłosy", 1869 r.

  Prawdopodobnie na początku XV wieku powstają pierwsze cechy rzemieślników wytwarzających wszelkiego rodzaju dobra na potrzeby rynku lokalnego. Dzięki korzystnemu położeniu miasta rozwijają się bardziej rozległe stosunki handlowe. Przez Szydłów odbywa się tranzyt m.in. wina, chmielu i stad bydła co jest znacznym źródłem dochodów dla miasta. Kupcy i sukiennicy szydłowscy jeździli ze swymi wyrobami do Sandomierza. Stało się to źródłem zatargu pomiędzy nimi a mieszkańcami grodu nad Wisłą. Spór dotyczył zajmowania placu targowego. W 1488 r. król Kazimierz Jagiellończyk rozstrzygnął sprawę na korzyść kupców szydłowskich, którzy obowiązani byli płacić tylko za zajmowanie miejsca na rynku, nie zaś uiszczać opłatę za plac położony poza miastem, na którym handlowali.
  W 1523 r. Zygmunt Stary potwierdził w Szydłowie istnienie zbiorowego cechu kowali, ślusarzy, kotlarzy, mieczników, wędzidlarzy, siodlarzy, czapników, stelmachów, bednarzy. W mieście istniały również cechy piekarzy, szewców, prasołów, krawców, garncarzy. Miasto słynie przede wszystkim z produkcji sukna. W połowie XVI w. cech krawiecki postawił "sukiennice".
  W 1528 r. dzięki przywilejowi Zygmunta I mieszczanie własnym sumptem budują wodociąg zaopatrujący w wodę ludność miejscową. Woda podnoszona jest z doliny rzeki Ciekącej do poziomu miasta za pomocą tzw. "rurmusu" lub "rurhausa" - budynku wyposażonego w czerpakowe koło wodne. Budynek ten wyposażony był w dodatkowy zbiornik do magazynowania rezerw wodnych. Otwartym kanałem lub podziemną rurą doprowadzano wodę do głównego zbiornika w obrębie miasta, skąd woda kierowana była do punktów odbiorczych. Nad sprawnością wodociągu czuwał "rurmistrz" zwany także "rurmagistrem" lub "aquaeductorem". Za użytkowanie wodociągu pobierano czynsz, który przeznaczano na opłacanie rurmistrza, naprawy i konserwacje hydrourządzeń. Dzięki istnieniu wodociągu powstały łaźnie miejskie za korzystanie z których pobierano tzw. "łaziebne". W drugiej połowie XVI wieku Szydłów liczył 710 mieszkańców zamieszkujących w 180 przeważnie drewnianych budynkach. Zaznacza się w tym okresie intensyfikacja osadnictwa żydowskiego. We wspomnianym okresie było w mieście 14 Żydów - gospodarzy. W latach 1534-1564 budują oni w mieście murowaną bożnicę. Od 1588 r. na mocy królewskiego przywileju wolno im było na równi z kupcami chrześcijańskimi nabywać towary oraz żywność. W 1565 roku wybuchł w mieście pożar, który zniszczył wiele budynków, zamek i obwarowania. Kolejna pożoga strawiła miasto w 1630 r., kiedy to oddziały najemnego, nieopłaconego wojska splądrowały i podpaliły zabudowania. Ledwo odbudowane miasto doświadczyło klęski potopu szwedzkiego w 1655 r. Wojska szwedzkie i węgierskie zniszczyły większość budynków, zamek, część obwarowań miejskich. Przestała istnieć łaźnia i wodociągi. Z ok. 1300 mieszkańców przy życiu pozostało 350, w tym 100 Żydów. Stan zabudowy zmniejszył się do 34 domów. Po najeździe szwedzkim miasto już nie zdołało się dźwignąć do poziomu świetności z XIV i XV stulecia. Wręcz przeciwnie: kolejne klęski regularnie nawiedzały miasto. Podczas wojny północnej zaraza zdziesiątkowała ludność miasteczka. Kolejnych zniszczeń doznał zamek - splądrowany przez jeden z oddziałów wojskowych.


Ruiny skarbczyka. Rycina z czasopisma "Kłosy", 1869 r.

  W drugiej połowie XVIII w. starosta szydłowski Maciej Sołtyk zagarnął bezprawnie ziemię mieszczan szydłowskich i usiłował zlikwidować samorząd miejski. W wyniku tego w 1777 r. doszło do zatargów pomiędzy nim a mieszkańcami. Około 300 mieszczan i chłopów z okolicznych wiosek wyruszyło zbrojnie przeciw staroście. Spór ciągnął się długo i zakończył niepomyślnie dla mieszczan. Król Stanisław August skarcił ich ostro i nakazał pełne posłuszeństwo.
  Pomimo utraty znaczenia, w 1793 roku miasto zostało siedzibą sądu ziemskiego. Po III rozbiorze Polski Szydłów wszedł w skład zaboru austriackiego. W 1809 r. miasto znalazło się w granicach Księstwa Warszawskiego i stało się siedzibą powiatu.
  W 1822 r. wystawiono na licytację mury miejskie, które ocalały dzięki temu, iż nie znalazły nabywcy. W tym okresie miasto liczyło ponad 1600 mieszkańców z czego 450 stanowili Żydzi. Podstawowym źródłem utrzymania było rolnictwo, część mieszkańców parała się rzemiosłem. W 1850 r. Szydłów przestał być siedzibą powiatu, a rejon szydłowski włączono do powiatu stopnickiego. Okres upadku przypieczętowuje utrata praw miejskich w roku 1869. Pierwsza wojna światowa nie przyniosła większych zniszczeń w Szydłowie. W 1929 r. miasteczko liczy 2246 mieszkańców z czego 30% to ludność wyznania mojżeszowego.
  Ostatnią tragiczną kartą w dziejach Szydłowa był okres II wojny światowej. W paĽdzierniku 1942 r. hitlerowcy wysiedlili ludność pochodzenia żydowskiego, a następnie zgładzili w obozach koncentracyjnych. W wyniku działań wojennych w 1944 i 45 roku miasto zostaje bardzo dotkliwie zniszczone.
  Natychmiast po wojnie, bo już w latach 1945-46 rozpoczyna się okres odbudowy miasta. Zostają odrestaurowane zabytki. Na sytuację ekonomiczną osady pozytywnie wpłynął rozwój przemysłu siarkowego w latach 60-tych XX wieku w pobliskim Grzybowie. Na przełomie lat 70-tych i 80-tych XX w. odbudowano i wzniesiono wiele nowych budynków oraz poczyniono sporo inwestycji komunalnych.

· O herbie

      Kalendarium

Starożytność - okolice Szydłowa zachowały liczne ślady ciągłego pobytu ludzi, od paleolitycznych łowców-koczowników, poprzez ludy epok neolitu, brązu i żelaza, do okresu wczesnego średniowiecza, który był widownią powstania Państwa Polskiego.

X wiek - POCZĄTKI OSADY. Na wzgórzach powyżej rzeczki Ciekącej powstaje grodzisko, które od imienia legendarnego założyciela - rozbójnika Szydło nazwano Szydłowem.

1191 - mieszkańcy książęcego Szydłowa zobowiązani są do dziesięciny kolegiacie sandomierskiej.

1241 PRZEJŚCIE TATARÓW PRZEZ SZYDŁÓW - rycerstwo Małopolski stoczyło z Tatarami bitwę pod Chmielnikiem.

1255 SZYDŁÓW GOŚCI PO RAZ PIERWSZY KSIĘCIA SANDOMIERSKIEGO I KRAKOWSKIEGO - Książę Bolesław Wstydliwy wydał dokument dla katedry włocławskiej.

1329, 1 lipca LOKACJA MIASTA - Władysław Łokietek obdarza Szydłów przywilejem miejskim.

1333-1370 SZYDŁÓW WSZEDŁ W SKŁAD SYSTEMU OBRONNEGO - w czasie panowania Kazimierza Wielkiego wybudowano fortyfikacje miejskie i kościół pod wezw. Św. Władysława.

1439 WÓJTOSTWO MIEJSKIE - Władysław III Warneńczyk nadał istniejące wójtostwo miejskie w Szydłowie Krzesławowi z Kurozwęk.

pocz. XV w. SZYDŁÓW SIEDZIBĄ POWIATU - powiat szydłowski utworzono z części powiatu wiślickiego.

1523 ZBIOROWY CECH - Zygmunt Stary potwierdził istnienie zbiorowego cechu.

1528 ZAŁOŻENIE WODOCIĄGÓW - Zygmunt Stary nadaje mieszczanom szydłowskim przywilej na zbudowanie wodociągów.

ok. 1565 POŻAR SZYDŁOWA - zniszczeniu uległy mury obronne, zamek i inne budowle publiczne.

1630 PODPALENIE MIASTA - oddział nieopłaconego wojska nie mogąc zdobyć miasta wzniecił pożar.

1655-1660 POTOP SZWEDZKI - zniszczenie miasta, katastrofalny spadek liczby mieszkańców.

1700-1721 ZDOBYCIE ZAMKU - w czasie wojny północnej wojska jednego z oddziałów grasujących po kraju zdobyły zamek.

1777 NASILENIE ANTAGONIZMU MIĘDZY MIASTEM A STAROSTĄ - zatarg miasta ze starostą, król Stanisław August przywołuje mieszczan do "porządku".

1794-1795 SZYDŁÓW POD ZABOREM AUSTRIACKIM - powstanie kościuszkowskie i jego upadek, działania wojenne w rejonie Szydłowa - miasto weszło w skład zaboru austriackiego.

1809 MIASTO W OBRĘBIE KSIĘSTWA WARSZAWSKIEGO - wojska Księstwa Warszawskiego zabrały obszar ziem należących do Austrii w tym także Szydłów. Miasto znalazło się w granicach Księstwa Warszawskiego.

1812 KAMPANIA NAPOLEOŃSKA - na sejmiku w Szydłowie powzięto decyzję o przystąpieniu powiatu szydłowskiego do Konfederacji Generalnej.

1830-1831 POWSTANIE LISTOPADOWE - przemarsze i stacjonowanie w mieście oddziałów wojska.

1863-1864 POWSTANIE STYCZNIOWE - utworzenie przez władze carskie tzw. odcinka szydłowskiego dla bardziej skutecznej penetracji terenu.

1869, listopad UTRATA PRAW MIEJSKICH - ukazem carskim Szydłów zaliczony zostaje do urzędu wsi.

1914 I WOJNA ŚWIATOWA - przemarsz oddziału legionów udającego się do Szczucina dla wzmocnienia odcinka Wisły.

1942, 3 października WYSIEDLENIE LUDNOŚCI ŻYDOWSKIEJ - ok. 1000 szydłowskich Żydów zostało wyprowadzonych przez hitlerowców do Chmielnika. Trzy dni później w grupie ok. 8000 Żydów zostali deportowani do obozu koncentracyjnego w Treblince.

1944-1945 ZNISZCZENIE MIASTA - w wyniku działań na przyczółku sandomierskim Szydłów został w 90% zniszczony.

1945-1946 ODBUDOWA ZABYTKÓW - po zakończeniu działań wojennych przystąpiono do odbudowy zniszczonych w czasie wojny zabytków.

1947 Miasto w obrębie murów wpisano do rejestru zabytków województwa kieleckiego.

1955 Odkrycie złóż siarki we wsi Solec koło Szydłowa.

1957 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach podjęło uchwałę w sprawie odbudowy i aktywizacji Szydłowa.

1966 Szczegółowy plan zagospodarowania Szydłowa wykonała Wojewódzka Pracownia Urbanistyczna w Kielcach.

1977 Wojewódzki konserwator zabytków opracował program działań zmierzających do aktywizacji miasteczka.

1979 Obchody 650-lecia nadania praw miejskich.

DUKAT LOKALNY

Wioska internet.

Plan Szydłowa

     ::..:: © Urząd Gminy Szydłów ::..::
     Piotr Walczak 2003-2010