Inżynier Stanisław Madej (1880-1964)

Przy okazji powstania Miejskiej Winniczki Miasta Szydłów warto przywołać postać Stanisława Madeja, przez całe życie mocno związanego z Ziemią Szydłowską.

Stanisław Madej, 1905, 1960
Fot. 1. Stanisław Madej, student Uniwersytetu w Petersburgu, ok. 1905 r. Ze zbiorów Marii Piórkowskiej.
Fot. 2. Stanisław Madej, ok. 1960 r. Ze zbiorów M. K. Kaczorowskiej.

Stanisław Madej mocno zasłużył się dziedzinie upowszechniania hodowli winnego krzewu oraz produkcji wina w Polsce międzywojennej i w pierwszych latach po II wojnie światowej. Urodził się w Kotuszowie w 1880r., w rodzinie Kazimierza Madeja, nauczyciela szkoły elementarnej w Kotuszowie a potem w Szydłowie, dokąd pod koniec XIX wieku przenieśli się Madejowie. Stanisław kształcił się na Uniwersytecie w Sankt Petersburgu na kierunkach agronomii i chemii. Po ukończeniu studiów podjął pracę w Departamencie Rolnictwa w Petersburgu, jako specjalista uprawy winorośli i wyrobu win. W roku 1920 wrócił do Szydłowa, skąd w niedługim czasie wyjechał do Konstantynopola, gdzie pracował jako szef Sekcji Winnej przy rządzie tureckim.

II-ga Rzeczpospolita w latach 30-tych przywiązywała wagę do odnowienia zniszczonych i rozwoju nowych winnic. Stanisław Madej, wykorzystując swoje duże doświadczenie, skierował wówczas swoją aktywność w tym kierunku. Rozbudowywał istniejące i zakładał nowe winnice: w Winiarach nad Pilicą, w Miedzeszynie pod Warszawą, własną w Kotuszowie i na terenie gospodarstwa Kaczorowskich w Szydłowie. Rozwój zapoczątkowanej tu plantacji (zdjęcie nr. 4) uniemożliwił wybuch wojny. Owocowała natomiast założona w 1936 r. winnica w Kotuszowie: „Winnica rosła bujnie i owocować zaczęła już w drugim roku. ...W przeciągu 9 lat winnica rozwijała się znakomicie. W r. 1944 w czasie działań wojennych została zrównana z ziemią.1

Stanisław Madej, 1905
Fot. 3. Okładka książki „Winorośl”.
Fot. 4. Winorośl w Szydłowie, od lewej Józef i Wacław Kaczorowscy, 1938 lub 1939 r.
Ze zbiorów M.K. Kaczorowskiej.

Madej propagował uprawę winorośli również w obrębie niewielkich gospodarstw rolnych, i także w celu produkcji wina. Realizację tego miała wspomóc jego książka, pt. „Hodowla winnego krzewu”, pisana w Kotuszowie i wydana w formie praktycznego poradnika w roku 1937. Po wojnie aktualizowana, wydawana była jeszcze trzykrokrotnie pod nazwą „Winorośl”. W ostatnich latach przed II wojną światową Stanisław Madej został konsulentem (doradcą) winiarskim Lwowskiej Izby Rolniczej w powiecie borszczowskim na Podolu, gdzie w sprzyjających warunkach klimatycznych intensywnie rozwijała się profesjonalna uprawa winorośli.

Winobranie. Państw. Szkoła Ogrodnictwa w Zaleszczykach na Podolu,1936, zbiory NAC
Fot. 5. Winobranie. Państw. Szkoła Ogrodnictwa w Zaleszczykach na Podolu,1936 (zbiory NAC).

Po wyzwoleniu pracował na rzecz podniesienia winnic i przemysłu winiarskiego ze zniszczeń wojennych. W latach 1946-1949 był dyrektorem Państwowej Kujawskiej Wytwórni Win w Kruszwicy, skutecznie dźwigając od stanu niemal katastrofalnego zarówno plantacje owocowe jak i wytwórnię. Stanisław Madej uważał, że wina niegronowe mają pełne prawo do używania nazwy wino. W 1949 r. wydano jego książkę „Wyrób win owocowych”, pozycję przydatną również przy produkcji wina na potrzeby własne. W zakresie wina gronowego, rozumiejąc wagę jego jakości, był zwolennikiem hodowli winorośli właściwej (Vitis vinifera), a nie tzw. krzyżówek.

Do 71-ego roku życia miejscem jego zatrudnienia był Zarząd Przemysłu Fermentacyjnego w Warszawie, gdzie m.in. powierzono mu kierownictwo Oddziału Produkcji Wina i ogólny nadzór nad plantacjami winogronowymi podległymi Zarządowi. W 1952 roku odznaczony został Brązowym Krzyżem Zasługi. Był wysoko cenionym profesjonalistą, który całą energię i zapał poświęcił pracy nad doskonaleniem uprawy winorośli i produkcji wina w Polsce.

Zmarł w kwietniu 1964r. w Warszawie, spoczywa na cmentarzu parafialnym w Szydłowie.

Maria Katarzyna Kaczorowska, kwiecień 2021

1 Inż. S. Madej „Winorośl”, W-Wa, 1952

Powielanie artykułu możliwe jedynie za zgodą Autorki. Kontakt: promocja@szydlow.pl